Kişisel Ağ Sayfası
www.isa-sari.com

Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı

16 Eylül 2008 Salı 41 yorum İsa Sarı

Türkçenin tarihî gelişim sürecini kusursuz bir şekilde belirleyebilmek ve bu süreç içerisindeki kollarını kesin çizgilerle birbirinden ayırabilmek mümkün olmasa da, takip edilebilen dönemler ve eski zamanlardan günümüze kalan metinler aracılığıyla belli sınıflandırmalar yapabilmek mümkündür. Türkçenin ilk olarak nerede ve ne zaman ortaya çıktığını bilmek şu an için imkansız olsa dahi, Türkçenin yazı dili olarak kullanıldığı ilk dönem olan Göktürk döneminden günümüze kadar ulaşan Orhun Abideleri üzerindeki metinler, bize Türkçenin gelişimi hakkında önemli ipuçları verir. Her ne kadar "işlenmiş" bir dil olan Göktürkçe ile yazılmış bu metinler Türk dilinin ilk yazılı örnekleri olarak kabul edilse de, Türkçenin daha eski tarihlere dayandığı su götürmez bir gerçektir. Bu bağlamda, eldeki verilere dayanılarak bir tahmin yapıldığında, Türkçenin başlangıcını milâdın ilk asırlarına kadar çekebilmek mümkündür.

Bu bilgilerin ışığında düzenlemiş olduğum Türkçenin tarihî gelişim şeması, diğer bir deyişle "Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı", Türk dilinin tarihî süreç içerisinde nasıl geliştiğini ve hangi kollara ayrıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Aşağıdaki görselin üzerine tıklayarak şemayı daha detaylı bir biçimde inceleyebilirsiniz. Şemadaki simgeler ve okların anlamlarıyla ilgili olaraksa şemanın heman altına yazmış olduğum açıklamaları okuyabilirsiniz. Şemada herhangi bir hata veya yazım yanlışı görür ve bunu bana iletirseniz minnettar kalacağım.

Türkçenin Tarihi Gelişimi

Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı

Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı

Şema üzerinde yer alan düz çizgiler organik devamlılığı, kesik çizgiler ise adı geçen lehçeye ait tarihî dönemlerden günümüze metin kalmadığını, yani farazî bir devamlılığı belirtmektedir. * işaretine sahip lehçelerin başlangıcı 20. yüzyıldır (yer sorunu olduğu için bu şekilde tasarlamak durumunda kaldım). Sağ ve sol kısımlarda yer alan "Yüzyıllar" bölmesinden de, tarihî süreç içerisinde hangi aralıklarda hangi lehçenin kullanıldığını takip edebilirsiniz.

Şemanın baskıya uygun ve daha büyük ölçekteki sürümü için benimle irtibata geçebilirsiniz. Faydalı olması dileğiyle...

, , , , , , , , , , ,

    Bu içeriğe ait yorumlar (toplam 41 yorum)

  • Hüseyin KABA 15 Temmuz 2014 / 22:53

    Emeğiniz için teşekkür ediyorum. Şemayı bana da gönderebilir misiniz?

    • İsa Sarı 16 Temmuz 2014 / 08:01

      Az önce gönderdim Hüseyin Bey. Faydalı olması dileğiyle...

  • Serpil Özçelik 8 Temmuz 2014 / 23:05

    Merhaba İsa Bey,
    Öncelikle paylaşımınızdan dolayı çok teşekkür ederim. Mezun olalı epey oldu dolayısıyla bilgileri hatırlamakta zorlanıyorum. Şemanın sağ alt kısmında bulunan diller (Kırgız, Kumuk, Karakalpak... vs.) Uygurcanın devam eden yüzyıllarda ayrılan kolları mı? Onların hangi döneme bağlandığını anlayamadım, yardımcı olursanız sevinirim. Şimdiden teşekkürler, saygılar.

    • İsa Sarı 9 Temmuz 2014 / 09:24

      Merhaba Serpil Hanım,
      Görüşleriniz için ben teşekkür ederim. Esasında oradaki dillerden bazıları ufak ağız farklılıklarına dayanılarak "dilleştirilmiş"tir, ama Karay Türkçesi hariç diğerlerini Orta Türkçe dönemine bağlayabiliriz.

  • Elçin er 7 Temmuz 2014 / 18:23

    Merhaba İsa Bey,
    Tablonun bir örneğini de ben belirttiğim mail adresime rica etsem. Şimdiden teşekkür ederim.

    • İsa Sarı 7 Temmuz 2014 / 19:29

      Az önce gönderdim. Güle güle kullanınız.

  • mevlüt küpeli 21 Nisan 2014 / 00:12

    Hocam Allah razı olsun sizden, güzel bir çalışma olmuş. Bu, ileride daha güzelini yapacağınızı gösteriyor. Hocam, bu şemanın basılı şeklini nasıl temin ederiz? Yardımcı olursanız sevinirim. Teşekkür ederim.

    • İsa Sarı 21 Nisan 2014 / 06:56

      Ben teşekkür ederim Mevlüt Bey. E-posta adresinize basılabilir sürümünü gönderdim.

  • SERKAN 5 Ocak 2014 / 21:04

    EVET BENCEDE ÇOK GÜZELOLMUŞ

  • Bahri KUŞ 23 Aralık 2012 / 14:08

    Hocam merhaba,
    Geç kalan bir teşekkürle başlamak isterim. Emeğinize sağlık çok faydalı bir şema olmuş. Hazırladığınız şemanın daha büyüğünü veya büyük şekilde basılmak üzere olan büyük şeklini göndermenizi rica ediyorum.

  • ishak Taşdelen 10 Aralık 2011 / 11:11

    Değerli hocam, çalışmalarınızı internet siteniz aracılığıyla beğenerek takip ediyorum. Türk dili adına güzel hizmetlere imza atıyorsunuz. Şahsım adına teşekkür ediyorum. Son olarak Türk Yazı Dilinin Tarihi Gelişim tablosunu mail adresime gönderme zahmetinde bulunursanız yine büyük hayravesile olmuş olacaksınız. Bölümümüzde kullanılmak üzere....

Bir yorum bırakın

Gerçek adınızı ve soyadınızı giriniz. E-posta adresiniz gizli kalacaktır. Eğer varsa, ağ sayfanızın adresini yazınız.