Kişisel Ağ Sayfası
www.isa-sari.com

Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı

16 Eylül 2008 Salı 42 yorum İsa Sarı

Türkçenin tarihî gelişim sürecini kusursuz bir şekilde belirleyebilmek ve bu süreç içerisindeki kollarını kesin çizgilerle birbirinden ayırabilmek mümkün olmasa da, takip edilebilen dönemler ve eski zamanlardan günümüze kalan metinler aracılığıyla belli sınıflandırmalar yapabilmek mümkündür. Türkçenin ilk olarak nerede ve ne zaman ortaya çıktığını bilmek şu an için imkansız olsa dahi, Türkçenin yazı dili olarak kullanıldığı ilk dönem olan Göktürk döneminden günümüze kadar ulaşan Orhun Abideleri üzerindeki metinler, bize Türkçenin gelişimi hakkında önemli ipuçları verir. Her ne kadar "işlenmiş" bir dil olan Göktürkçe ile yazılmış bu metinler Türk dilinin ilk yazılı örnekleri olarak kabul edilse de, Türkçenin daha eski tarihlere dayandığı su götürmez bir gerçektir. Bu bağlamda, eldeki verilere dayanılarak bir tahmin yapıldığında, Türkçenin başlangıcını milâdın ilk asırlarına kadar çekebilmek mümkündür.

Bu bilgilerin ışığında düzenlemiş olduğum Türkçenin tarihî gelişim şeması, diğer bir deyişle "Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı", Türk dilinin tarihî süreç içerisinde nasıl geliştiğini ve hangi kollara ayrıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Aşağıdaki görselin üzerine tıklayarak şemayı daha detaylı bir biçimde inceleyebilirsiniz. Şemadaki simgeler ve okların anlamlarıyla ilgili olaraksa şemanın heman altına yazmış olduğum açıklamaları okuyabilirsiniz. Şemada herhangi bir hata veya yazım yanlışı görür ve bunu bana iletirseniz minnettar kalacağım.

Türkçenin Tarihi Gelişimi

Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı

Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı

Şema üzerinde yer alan düz çizgiler organik devamlılığı, kesik çizgiler ise adı geçen lehçeye ait tarihî dönemlerden günümüze metin kalmadığını, yani farazî bir devamlılığı belirtmektedir. * işaretine sahip lehçelerin başlangıcı 20. yüzyıldır (yer sorunu olduğu için bu şekilde tasarlamak durumunda kaldım). Sağ ve sol kısımlarda yer alan "Yüzyıllar" bölmesinden de, tarihî süreç içerisinde hangi aralıklarda hangi lehçenin kullanıldığını takip edebilirsiniz.

Şemanın baskıya uygun ve daha büyük ölçekteki sürümü için benimle irtibata geçebilirsiniz. Faydalı olması dileğiyle...

, , , , , , , , , , ,

Bir yorum yapabilir veya soru sorabilrsiniz.

42 Yorum "Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişim Ağacı"

Şunları bildir:
avatar

Sırala:   en yeni | en eski | en beğenilen
Bülent Çetinkaya
Ziyaretçi
Bülent Çetinkaya
6 ay 18 gün önce

Hocam ellerinize sağlık, güzel ve faydalı bir çalışma olmuş. Ben de bir örnek rica edebilir miyim? Şimdiden teşekkürler.

Hüseyin KABA
Ziyaretçi
2 yıl 2 ay önce

Emeğiniz için teşekkür ediyorum. Şemayı bana da gönderebilir misiniz?

Serpil Özçelik
Ziyaretçi
Serpil Özçelik
2 yıl 2 ay önce

Merhaba İsa Bey,
Öncelikle paylaşımınızdan dolayı çok teşekkür ederim. Mezun olalı epey oldu dolayısıyla bilgileri hatırlamakta zorlanıyorum. Şemanın sağ alt kısmında bulunan diller (Kırgız, Kumuk, Karakalpak... vs.) Uygurcanın devam eden yüzyıllarda ayrılan kolları mı? Onların hangi döneme bağlandığını anlayamadım, yardımcı olursanız sevinirim. Şimdiden teşekkürler, saygılar.

Elçin er
Ziyaretçi
Elçin er
2 yıl 2 ay önce

Merhaba İsa Bey,
Tablonun bir örneğini de ben belirttiğim mail adresime rica etsem. Şimdiden teşekkür ederim.

mevlüt küpeli
Ziyaretçi
mevlüt küpeli
2 yıl 5 ay önce

Hocam Allah razı olsun sizden, güzel bir çalışma olmuş. Bu, ileride daha güzelini yapacağınızı gösteriyor. Hocam, bu şemanın basılı şeklini nasıl temin ederiz? Yardımcı olursanız sevinirim. Teşekkür ederim.

SERKAN
Ziyaretçi
SERKAN
2 yıl 8 ay önce

EVET BENCEDE ÇOK GÜZELOLMUŞ

Bahri KUŞ
Ziyaretçi
Bahri KUŞ
3 yıl 9 ay önce

Hocam merhaba,
Geç kalan bir teşekkürle başlamak isterim. Emeğinize sağlık çok faydalı bir şema olmuş. Hazırladığınız şemanın daha büyüğünü veya büyük şekilde basılmak üzere olan büyük şeklini göndermenizi rica ediyorum.

ishak Taşdelen
Ziyaretçi
ishak Taşdelen
4 yıl 9 ay önce

Değerli hocam, çalışmalarınızı internet siteniz aracılığıyla beğenerek takip ediyorum. Türk dili adına güzel hizmetlere imza atıyorsunuz. Şahsım adına teşekkür ediyorum. Son olarak Türk Yazı Dilinin Tarihi Gelişim tablosunu mail adresime gönderme zahmetinde bulunursanız yine büyük hayravesile olmuş olacaksınız. Bölümümüzde kullanılmak üzere....

Sadık  Baykara
Ziyaretçi
4 yıl 10 ay önce

Harika bir çalışma olmuş, eline sağlık.
Kral çıplak demişsin. Türk dilinin tarihi gelişiminin düz yazı ile anlatılamayacağını, ders kitaplarının kafa karıştırmaktan başka bir işe yaramadığını ortaya koyduğun bu çalışmayla ifade etmişsin.
Ben de böyle bir model peşindeydim. Yalnız benim teknik bilgim yetersiz kalıyor. Bilgisayar ortamında değil de üç boyutu bir model yapmak niyetindeyim. Bir ağaç heykeli üzerinde Türk dilinin tarihi gelişimini göstermek istiyorum. Fikri uygulanabilir bulan herkes bu modeli geliştirmeye katkı sağlayabilir.
Çalıştığım okulda kullanmak üzere hazırladığın şemanın poster versiyonunu gönderebilir misin?
Not: Ben de yüksek lisansımı Hacettepe'de yaptım. Ülkü Çevik Şavk Hoca'ya selamlar.

hasan bakır
Ziyaretçi
hasan bakır
4 yıl 10 ay önce

gerçekten çok açıklayıcı olmuş
sınavıma buradan çalışıyorum

Gürkan Bilgisu
Ziyaretçi
4 yıl 11 ay önce

Sahiden çok güzel olmuş emeğinize sağlık. Paylaştığınız için teşekkürler. İyi çalışmalar

İsa SARI
Ziyaretçi
5 yıl 6 ay önce

Değerli arkadaşlarım, okuyucularım;
Birbirinden güzel yorumlarınız için hepinize teşekkür ediyorum tekrar. Şemanın büyük şeklini isteyenlere, gönderimleri gerçekleştirdim.
Esen kalınız...

Oğuz AKIN
Ziyaretçi
Oğuz AKIN
5 yıl 6 ay önce

S.a isa bey kardeşim nacizane bende zat-ı alileriyle aynı mesleği paylaşmaktan gurur duyuyorum. sizin gibi böyle değerli arkadaşların Türkolojiye net aleminde yeni bir soluk katması ve güncel bilgileri bizlerle paylaşması biz gurbetçilere mutluluk vermektedir. Bizler Priştina üniversitesi Filoloji fakültesi Türkoloji Bölümü olarak yakından takip etmekteyiz.yayımlamış olduğunuz şema enfes olmuş lakin bu şemayı ve çağatayca ve kıpçakça ile igili makaleler varsa elinizde mailime gönderirseniz çok elzem olacak çünkü buradaki öğrenci kardeşleriniz kaynak sıkıntısı çektiği için biraz bu konularda yardımcı olmanızı diliyoruz.
saygılarımla
Kosova/ Priştina

tuğba dişlioğlu
Ziyaretçi
tuğba dişlioğlu
6 yıl 6 ay önce

hocam ben türk dili ve edebiyatı 2.sınıf öğrencisiyim ve bu siteyi bulduğum için çok sevinçliyim,teşekkür ediyorum.

Ahmet Turan Türk
Ziyaretçi
Ahmet Turan Türk
6 yıl 7 ay önce

Hocam, ilk önce böyle bir sanal ağ hazırladığınız için teşekkür ederim. Yukarıda verdiğiniz tabloyu çıktıya uygun bir şekilde bana gönderebilir misinz? Görüşmek dileğiyle.

İsmail ATEŞ
Ziyaretçi
İsmail ATEŞ
7 yıl 5 ay önce

Çok teşekkür ediyorum. Ödevime katkısı çok büyük.

Emrehan Korkmaz
Ziyaretçi
Emrehan Korkmaz
7 yıl 6 ay önce

Çok teşekkür ediyorum bu şema için. Çocuklara dilin tarihsel seyrini öğretmek açısından çok ama çok faydalı olacağından şüphem yok. Başarılarınızın devamını diliyorum...

İsa Sarı
Ziyaretçi
7 yıl 7 ay önce

Duygu Hanım,
Öncelikle görüşleriniz için teşekkür ederim. Yardım almak istediğiniz konuyla ilgili olarak İnternet ortamında tam ve doğru bir kaynak yok maalesef; fakat Ahmet Bican Ercilasun Hocamızın "Türk Dili Tarihi" adlı eserini edinip ihtiyacınız olan bilgileri bu kitaptan edinebilirsiniz.

duygu danış
Ziyaretçi
duygu danış
7 yıl 7 ay önce

bana cvp yazarsanız ve yardımcı olursanız çok memnun olurum isa bey.bu ödev benim yıllık ödevim ve hiçbir yerde yok...eğer yardımcı olursanız çok sevinirim :-)))

duygu danış
Ziyaretçi
duygu danış
7 yıl 7 ay önce

site çok güzel bnm işime çok yaradı ama bir de bu tablonun açıklamasını işte o zaman 10 numara olacak 🙂 ihtiyacım var.

sedef doğan
Ziyaretçi
sedef doğan
7 yıl 7 ay önce

zamanımızda bilgi edinmek için sanal ortam kitaplardan,kütüphanelerden daha cok kullanılmaktadır. bu şema ile verdiğiniz bilgi, kaynaklardan cok rahat elde edilebilecek bir bilgi olmasına rağmen bu araştırma bir çoğumuzun cok uzağındadır maalesef... ama bu calışmanızla sanal ortamda tesadüfen karşılaşıldıgında bile insanlar dilimizin gelişimi ile ilgili bir şeyler öğrenmiş en azından akılda kalacak bir takım isim ve semboller görmüş olacaklardır.bu sebeple takdire deger bir çalışma.ellerınize,emeğinize sağlık...

seda çelik
Ziyaretçi
7 yıl 7 ay önce

çok güzel olmuş açıklamalı ama bıraz daha açıklamalı olsaydı daha iyi olurdu ama emeğinizden dolayı teşekkür ederım

seda çelik
Ziyaretçi
seda çelik
7 yıl 7 ay önce

çok güzel eskı çağımızı çok guzel öğrendım bu kadar ayrıntı verdıgınız için teşekkürler

gizem çelik
Ziyaretçi
gizem çelik
7 yıl 10 ay önce

çok güzel bir tahlil olmuş

GÖKTÜRK
Ziyaretçi
7 yıl 10 ay önce

Bilgi ve birikimlerinizi bizlerle paylastiginiz icin tesekkür ederim.

Türkcenin soy agacini beyendim. Gercekten emek harcanilmis bir calisma.

Ufak bir iki yanlis var eger onlari düzeltirseniz bu emek harcanarak yapilmis olan calisma daha da anlam kazanacaktir.

Karahanli Türkcesi, Uygur Türkcesi diye yazdiginiz yerlerde bulunan bayraklar malesef tamamen uydurmadir. Türkler o dönemde bayrak degil tug kullaniyordu. Bayraklar tamamen fantazi ürünüdür.

Bu konuda daha detayli bilgi, büyük Türk tarihcisi Hüseyin Nihal Atsiz´in "16 DEVLET MASALI VE UYDURMA BAYRAKLAR" adli makalesinden edinebilrsiniz.

Yaziyi http://www.nihalatsiz.org da Makaleleri bölümünden okuyabilirsiniz.

Esen kalin.

dilek öztürk
Ziyaretçi
7 yıl 10 ay önce

bence daha açıklanmış şekilde yazılabilir

Asım Erhanezer
Ziyaretçi
Asım Erhanezer
7 yıl 11 ay önce

İsa Bey, hazırladığınız çalışma ve site için çok teşekkürler (özellikle "Türk Lehçeleri Yazım Programları" için).

ahmet deniz
Ziyaretçi
ahmet deniz
7 yıl 11 ay önce

İsa bey ilk önce biz TÜRK DİLİ BÖLÜMÜNDE okuyan öğrencilere böyle faydalı ders notları hazırladığınız için teşekkür ediyorum.sitenizi TÜRKÇENİN SOY AĞACI şemesı sayesinde tanıdım. gerçekten çok isabetli bir şema. elerinize ve yüreğinize sağlık. gaziantep üniv. eğt. fak. türkçe öğretmenliği bölümünden Ahmet DENİZ

eser kemal tas
Ziyaretçi
eser kemal tas
7 yıl 11 ay önce

isa bey öncelikle harcadıgınız emek için cok teşekkür ederim ben üniversite ögrencisiyim ve sizin bu yaptıgınız şemayı nasıl alabilirim ya da bana yollabilirmisiniz ilginiz için teşekkür ederim.

İsa Sarı
Ziyaretçi
7 yıl 11 ay önce

Yorum yazan herkese teşekkür ederim. İbrahim Bey, şemanın baskıya uyhun hâlini size e-posta ile gönderdim.

İbrahim Karahancı
Ziyaretçi
İbrahim Karahancı
7 yıl 11 ay önce

Merhaba İsa Bey,
Ben Eskişehir Osmangazi Üniversitesi T. Dili ve Edebiyatı Bölümü 3. sınıf öğrencisiyim. Yahoo'daki Türkoloji grubu vesilesiyle sitenizi öğrendim. Biraz inceledim ve gerçekten başarılı bir sistem kurduğunuz kanaatine vardım. Bu güzel çalışmanız için sizi tebrik ediyorum. Özellikle şu an yorum yazdığım "Türk Yazı Dilinin Tarihi Gelişim Ağacı" bölümünü her Türkoloji bölümünde asılı olması gerektiğini düşünüyorum. Bununla ilgili olarak ilerleyen zamanlarda sizinle irtibata geçip bu posteri bölümümüze asmak için sizden izin isteyebiliriz. Gerekli yerlerle irtibata geçip müsaadeleri alıp bu fikrimizi gerçekleştirme ortamı hazırlarsak çok memnun olurum. Bu vesileyse sizi tekrar kutluyor başarılı çalışmalarınızın devamın temenni ediyorum. Görüşmek üzere.
Saygılarımla.

Ayfer Sarıyıldız
Ziyaretçi
Ayfer Sarıyıldız
7 yıl 11 ay önce

Arkadaşım emeğine sağlık 🙂

Emrah Gökçe
Ziyaretçi
Emrah Gökçe
8 yıl 23 saat önce

Uzunca bir makaleyle anlatılabilecek bilgileri tablo hâlinde hazırlamışsın. Oldukça öğretici olmuş. Bu çalışman için teşekkür ederiz...

Mustafa Aça
Ziyaretçi
Mustafa Aça
8 yıl 2 gün önce

Sayın Hocam,
Bu yararlı paylaşımınız fakültelerin TDE bölümleri dışındaki diğer bölümlerindeki Türk Dili dersleri içinde oldukça yararlı olacaktır. Şükran ve saygıyla...

Nuran Yılmaz
Ziyaretçi
Nuran Yılmaz
8 yıl 10 gün önce

Elinize sağlık. Modern öğretim araçlarının yararı tartışılmaz. Şema, grafik gibi göze hitap eden öğretim araçları her yerde ve her daim sözlü anlatımdan çok daha etkilidir. Varsa eksiği, fazlası onlar da düzeltilir.

İsa Sarı
Ziyaretçi
8 yıl 10 gün önce

Merhaba İbrahim Bey,
Görüşleriniz için teşekkür ederim. Kırgız ve Kumuk Türkçesi için yer kalmadığından dolayı o şekilde tasarlamak zorunda kaldım. Onlar, sağ taraflarındaki diğer üç lehçe ile birlikte bir grup oluşturuyor ve onların üstünde yer alan oklu kesik çizgiye sahipler. Yüzyıllar işin içine girince tasarım noktasında elim kolum bağlandı. Yan yana dizince, yani çağdaş lehçeleri belli bir sıraya oturtunca da oldukça düzensiz bir görüntü ortaya çıkıyordu. Sonuç olarak, Kırgız ve Kumuk Türkçelerini sağ taraflarındaki lehçeler ile birlikte ele almak gereklidir.

İbrahim Delice
Ziyaretçi
İbrahim Delice
8 yıl 10 gün önce

Merhaba,

Çok güzel olmuş. Öğrencilerimize bir türlü anlatamadığımız Türk dilinin gelişim seyrini somut bir şekilde ortaya koymuşsunuz. Emeğiniz için teşekkürler. Yalnız, sanki Harezm-Kıpçak'tan sonra Kırgız-Kumuk ve diğerleri için bağlantı boşlukta kalmış gibi.

Selam ve saygı ile...

wpDiscuz