Kişisel Ağ Sayfası
www.isa-sari.com

Evrensel Kodlu (Unicode) Transkripsiyon Yazı Tipleri

22 Mart 2009 Pazar 28 yorum İsa Sarı

Konuşma seslerinin eksiksiz biçimde yazıya aktarılması amacıyla Latin kökenli harflerden yola çıkılarak geliştirilmiş olan International Phonetic Alphabet (Uluslararası Fonetik Alfabe), bilgisayar ortamında dil üzerine çalışanların işini hayli kolaylaştırmaktadır. Alfabenin önemi, örneğin, bir ağız araştırmacısının ses kayıt cihazı vasıtasıyla kaydettiği konuşmaları yazıya aktaracağı sırada ortaya çıkmaktadır. Her ne kadar, ülkemizde yeteri kadar tanınmasa da bu alfabe, Gentium ya da Charis SIL gibi evrensel kodlu (Unicode) IPA yazı tipleri aracılığıyla pek çok transkripsiyon işaretini kullanmaya imkân tanımaktadır.

Victor Gaultney tarafından geliştirilen ve Açık Yazı Tipi Lisansı (Open Font License) altında ücretsiz olarak yayımlanan "Gentium" adlı yazı tipi, dünya genelinde yaygın bir şekilde kullanılan Latin harflerinin yanı sıra yaklaşık olarak 1.500 adet işaret barındırmakta ve Grek ile Kiril harflerini de desteklemektedir. Genişletilmiş diyakritik işaretlerine de sahip olan "Gentium Alternative" adlı ek bir yazı tipi ile birlikte sunulan Gentium kullanılarak yazılmış metinler, yazı tipinin Unicode yapısı dolayısıyla, yüklü olmadığı durumlarda da sorunsuzca görüntülenebilmektedir.

Windows'un yanı sıra Mac OS X ve Linux işletim sistemlerinde de kullanılabilen bu yazı tipini bilgisayarınıza yükleyebilmek için, Gentium yükleme sayfası üzerinde yer alan başlıklar altında bulunan ve işletim sisteminize uygun olan "Download" bağlantısına tıklayınız. Ardından, WinRAR ya da WinZIP gibi uygulamalar sayesinde açabileceğiniz ZIP uzantılı arşiv içerisinden çıkan yazı tipi dosyalarını işletim sisteminizin "Fonts" klasörüne taşıma işlemini gerçekleşirmeniz gerekmektedir (yazı tipi yükleme işleminin nasıl yapılacağıyla ilgili bilgiyi burada bulabilirsiniz).

Yazı tipini yükleme işlemi tamamlandıktan sonra, kullandığınız kelime işlemcisinin simge ekleme aracı sayesinde istediğiniz transkripsiyon işaretlerini metninize dâhil edebilir ya da kısayol atamak suretiyle bu işaretleri klavye üzerinden tuşlayabilirsiniz.

Bazı araştırmacıların karşılaştığı önemli sorunlardan birisi de, örneğin Çuvaşça, Tatarca veya Başkurtçanın dizgelerinde bulunan bazı seslerin harf karşılıklarını bilgisayar ortamında göstermektir. Örneğin Çuvaşça için “üstü yaylı a” olarak basitleştirebileceğimiz harf ya Tatarca için yine aynı şekilde tanımlayabileceğimiz i, Gentium içerisinde mevcuttur.

Gentium yazı tipinden bir kesit

Gentium yazı tipinden bir kesit

Bazı araştırmacıların karşılaştığı önemli sorunlardan birisi de, örneğin Çuvaşça, Tatarca veya Başkurtçanın dizgelerinde bulunan birtakım seslerin harf karşılıklarını bilgisayar ortamında göstermektir. Örneğin Çuvaşça için “üstü yaylı a” olarak basitleştirebileceğimiz harf ya da Tatarca için yine aynı şekilde tanımlayabileceğimiz i, Gentium içerisinde mevcuttur. Daha özel harfler, eğer hâlihazırda tanımlanmış liste içerisinde yoksa, yukarıdaki görselde de görülebilen sağ üst köşedeki “Alt Küme” içerisinde yer alan “Aksanlı İşaretleri Birleştirme” menüsü aracılılığıyla oluşturulabilir. İleri seviye bir örnek olarak, altı noktalı bir v tasarlamak istenildiğinde, önce v’yi klavyeden tuşlamak, daha sonra Simge Ekle özelliği aracılığıyla, bir önceki cümlede değinilen aksanlı işaretler menüsünden alt noktayı bulup tıklamak gerekmektedir. Bu sayede altı noktalı v harfi oluşturulmuş olacaktır. Görüleceği üzere, neredeyse sınırsız sayıda harf oluşturabilmek ve özelleştirme yapabilmek mümkündür. Kısacası, Aksanlı İşaretleri Birleştirme menüsündeki diakritikler, herhangi bir harf ile bitişebilmekte ve çoğu araştırmacı tarafından dile getirilen “X harfini bilgisayarda yapamadım.” ifadeleri son bulmaktadır.

Ayrıca, Başlat tuşuna basıldığında ekrana gelen menüde yer alan Çalıştır aracına "charmap" komutunu vererek erişebileceğiniz Karakter Eşlem uygulaması sayesinde, yüklü durumdaki tüm yazı tiplerinin içeriğine kolayca erişebilirsiniz. Bu uygulama ile de kullanmak istediğiniz işaretleri kopyalayabilir ve metninize aktarabilirsiniz.

Karakter Eşlem

Karakter Eşlem uygulaması

Gentium yazı tipinin dışında Doulos SIL ya da Charis SIL gibi yazı tipleri de yine SIL International'ın ağ sayfası aracılığıyla indirilebilmektedir. Birkaç şekil değişikliğinin dışında birbirinden farklı olmayan bu yazı tiplerinden istediğiniz herhangi birini tercih edip kullanabilirsiniz.

Aşağıda, Kutadgu Bilig'den alınmış bir beytin, bu üç yazı tipi ile yazılmış şekilleri mevcuttur:

IPA yazı tiplerinden örnekler

Örnek

Standartlaşmanın öneminin arttığı şu günlerde, bilgisayar ortamında dil ve karşılaştırmalı edebiyat çalışanların bu tür evrensel yazı tiplerini tercih etmeleri pek çok açından faydalı olacaktır ve bu sayede ileride oluşabilecek muhtemel sorunların önüne geçilebilecektir.

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

28
Bir yorum yapabilir veya soru sorabilrsiniz.

avatar
17 Yorum konuları
11 Konu cevapları
0 Takipçiler
 
En çok okunan yorum
En fazla talep alan yorum
18 Yorum yazarları
mustafa erbayAhmet AKGÜLŞule AyvaYusuf Gökkaplanadnan aslan Son yorum yazarları
  Abone ol  
en yeni en eski en beğenilen
Şunları bildir:
mustafa erbay
mustafa erbay

İsa bey, üstü noktalı v harfi ve üstü noktalı e harfini nasıl yazabilirim?Yardımlarınız için şimdiden teşekkürler.

Şule Ayva
Şule Ayva

İsa Bey merhaba, Gentium Plus yazı tipinde peltek s dediğimiz s harfini bulamadım. Yardımcı olabilir misiniz?

Yusuf Gökkaplan
Yusuf Gökkaplan

İsa hocam, iyi günler. Aksanlı işaretleri birleştirme kısmını nasıl yapıyorsunuz ben uğraştım ama bulamadım

Yusuf Gökkaplan
Yusuf Gökkaplan

İsa hocam, Mac os x kullanıyorum Mac için oluyor mu diye soran arkadaşlar kesinlikle oluyor. mac ta Office 2016 da fontlar görünebiliyor. aynı zamanda Windows yükleyip oradan da daha stabil çalışabiliyorum. Times New Roman'ın transkripsiyon harflerini, oktay new transkripsiyonu ve gentium u da denedim ama bu üzeri çizgili i noktasında bir çözüme ulaşamadım. sadece fonetik alfabe fontunda bu üzeri çizgili i mevcut ama diğer bazı sesler yok. Gentium da var ben mi göremiyorum yoksa bunda da mı yok.
İyi çalışmalar.

Ahmet AKGÜL
Ahmet AKGÜL

Oktay new transkripsiyon yükleyince üzeri çizgili i çıkıyor.

adnan aslan
adnan aslan

fontları nasıl indiriyoruz aceba

Hakan Dutcu
Hakan Dutcu

Karakterler küçük çıkıyor diğer fontlara göre. Büyütme şansımız var mı ?

Mahmut Özbay
Mahmut Özbay

Sayın Hocam;
En alttdaki ile birlikte download edilebilecek beş ayrı uygulama var hangisini indireceğiz?

kadim polat
kadim polat

Hocam merhaba. Gentium programını Osmanlıca bir metni transkrip etmek için indirmeye çalıştım;ancak olmuyor.Programı indirmeye çalışırken de önerdiğiniz şekilde yapmaya çalıştım.Bilgisayarımdaki Microsoft office programı crackli.Acaba bunun bi etkisi olabilir mi?

Cemal Şafak
Cemal Şafak

İsa Bey,programı indirmek istediğimde virüs uyarısı alıyorum. Benim bilgisayarımdan mı kaynaklı bir durum anlayamadım. Size ait başka bir sayfadan yükleme yapabilir miyim? Teşekkürler...

muhammed Doruk
muhammed Doruk

Hocam bu üç fontu da kurdum fakat bu genizsi n'nin kavisli (ng) şekline bir türlü rastlayamadım. Özel bir simge mi eklemem lazım? İyi günler..

muhammed Doruk
muhammed Doruk

Hocam çok teşekkür ederim. dün baya uğraştım ve yaptım. Yardımlarınız için teşekkürler. Saygılar...

gamzegamze
gamzegamze

bunu mac e nasıl uygulayabilirzi acaba

buğra hışır
buğra hışır

Hızır gibi imdadıma yetiştiniz.Fonetik daha kolay sayenizde.

sait sait
sait sait

zeynep hanim
zebaniosmani.blogspot.com

bu adresten yararlanabilirsiniz

Zeynep Şule Şahin
Zeynep Şule Şahin

Merhabalar
Ben de fontu indirdim. Çok teşekkürler. Sayenizde istifade ediyoruz. Birde Osmanlıca bir metni transkiripsiyon alfabesiyle latinize ederken dikkat edilecek kuralları bulabileceğim bir sayfa önerirseniz çok sevinirim...
Hayırlı Ramazanlar...

petek

Güzel fontlar hemen kaydettim

betül

bende okunuslar için font arıyorum nimrodphonetic yardımcı olabilirlisiniz?

Gülsüm Akmeşe
Gülsüm Akmeşe

Gerçekten çok faydalı bir paylaşım. Artık çalışmalarımda sadece bu fontları kullanmaya çalışacağım bende. Teşekkürler...