Kişisel Ağ Sayfası
www.isa-sari.com

+lX Ekinin İşlevleri ve Bazı Sıfatlardaki Genişletilmiş Kullanımı Üzerine

20 Aralık 2019 Cuma Yorum yok İsa Sarı

Türkçe, biçimbilgisel açıdan baskın eklemeli yapısı dolayısıyla, diğer dillere kıyasla tipolojik araştırmalara önemli veriler sağlamaktadır. İlk belgelerden itibaren işlekliğini sürdüren, hem yapım hem de çekim kategorisinde yer alan ve diğer dillere kopyalanan veya farklı dillerden Türkçeye alınan pek çok ek Türkçenin ek envanterinde kodlanmış durumdadır. Türkiye Türkçesinin ve bunun yanı sıra diğer Türkçe varyantların kapsamlı ek varlığı içerisinde son derece türetken ve işlek bir görünüm arz eden, ad soylu sözcüklere eklenerek çoğunlukla geçici sıfatlar oluşturmada kullanılan, bunun yanı sıra kalıcı adlar türeten eklerden biri de +lX'dır.

+lX eki, eklendiği kök veya gövdeyi farklı anlam ilgileri ve içerikleriyle çeşitlendirmektedir. Bu yönüyle, sözvarlığının genişlemesinde ve yeni kavramların karşılanmasında sık kullanılan ekler arasında bulunmaktadır. Zira sahip olma, ait olma, ilişkili olma, aidiyet bildirme, yer adları türetme gibi çeşitli anlamsal ilişkiler kuran bu ekle türetilmiş yüzlerce farklı sözcük Türkçenin gerek yazılı gerek zihinsel sözvarlığında yer almaktadır. Bu çalışmada, literatürde daha çok adlarla bütünleşerek yeni sözcükler türettiği belirtilen +lX ekinin adların yanı sıra korkunç, komik, asil, süper gibi birtakım sıfatlara da getirilerek daha önce yeterince tanıklanmamış, anlamsal açıdan farklı bir görünüm sunan karmaşık sözcük yapılarını oluşturma durumuna değinilecek, bu yönüyle, ekin sıfatlardan sıfat türetme işlevinin giderek arttığına yönelik tespitler aktarılacaktır.

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan ve -lı, -li, -lu, -lü gibi biçimlikleri bulunan -lX ekiyle ilgili detaylı bilgilerin yer aldığı yazımın tam metnine ulaşmak için aşağıdaki PDF ikonuna tıklayınız.


+lX Ekinin İşlevleri ve Bazı Sıfatlardaki Genişletilmiş Kullanımı Üzerine

, , , , , , , ,

Bir yorum yapabilir veya soru sorabilrsiniz.

avatar
  Abone ol  
Şunları bildir: